Η Πράσινη Οπτική για τις Εξορύξεις

Παρεμβάσεις των Οικολόγων Πράσινων

Τα Ορυχεία της Τρέπτσα (πλούσια σε μόλυβδο και ψευδάργυρο) στην πόλη Κόσοβσκα Μιτρόβιτσα του Κοσσυφοπεδίου

Tags: ,

Χρυσό της ΧαλκιδικήςΕισήγηση του Νίκου Χρυσόγελου για τα Ορυχεία μολύβδου και ψευδαργύρου στην πόλη Κόσοβσκα Μιτρόβιτσα. Ο Νίκος Χρυσόγελος, ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων, συμμετείχε στην 5η Διακοινοβουλευτική Συνάντηση Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Κοσσόβου, ως μέλος της μόνιμης αντιπροσωπείας του ΕΚ, και παρουσίασε μια εισήγηση για τα Ορυχεία Trepca (μολύβδου και ψευδαργύρου) στην πόλη Κόσοβσκα Μιτρόβιτσα.

Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την τιμή που μου κάνατε να με προσκαλέσετε να είμαι σήμερα εδώ μαζί σας προκειμένου να ανταλλάξουμε ιδέες και προτάσεις για την προστασία του περιβάλλοντος στο Κοσσυφοπέδιο.

Είμαι πεπεισμένος ότι η προστασία και η διαχείριση του περιβάλλοντος αποτελεί κατάλληλη βάση για τη βιώσιμη και πράσινη οικονομία, καθώς και για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής.

Στην περιοχή μας – δηλ. στα Βαλκάνια – οι πολίτες πολύ συχνά πιστεύουν ότι η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί εμπόδιο για την ανάπτυξη. Χωρίς όμως την προστασία του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων δεν υπάρχει μέλλον, όπως επίσης, τρόποι για μια βιώσιμη οικονομία που θα μπορεί να εξασφαλίζει μια καλύτερη ποιότητα ζωής.

Η αναγνώριση ότι το περιβάλλον μας είναι ένας μοναδικός τόπος, αποτελεί ζήτημα καίριας σημασίας για τις κοινωνίες μας. Ως εκ τούτου, λαμβάνοντας υπόψη την προστασία του, μπορούμε να οικοδομήσουμε μια νέα οικονομία η οποία θα είναι υπεύθυνη, αποτελεσματική και βιώσιμη μακροπρόθεσμα

Κόσοβσκα Μιτρόβιτσα

Όπως είναι γνωστό, το Κοσσυφοπέδιο περιέχει πλούσια κοιτάσματα σε λιγνίτη και άλλα ορυκτά, όπως  για παράδειγμα κοιτάσματα μολύβδου, ​​ψευδαργύρου, αργύρου, νικελίου, κοβαλτίου, χαλκού, σιδήρου και βωξίτη. Ωστόσο, λίγες είναι οι ξένες επενδύσεις που ενδιαφέρονται για τον ορυκτό πλούτο της χώρας.

Οι εργασίες εξόρυξης σταμάτησαν πολλές φορές τα τελευταία χρόνια. Η Κοσόβσκα Μιτρόβιτσα ήταν μια τυπική, μικρή, ανατολίτικη πόλη, η οποία απέκτησε τα χαρακτηριστικά μιας βιομηχανικής πόλης το 19ο αιώνα όταν ανακαλύφθηκαν μεταλλεύματα μολύβδου κατατάσσοντάς την σε μια από τις μεγαλύτερες βιομηχανίες του Κοσσυφοπεδίου.

Η Μιτρόβιτσα είχε το μεγαλύτερο συγκρότημα μεταλλουργίας και εξόρυξης (Τρέπτσα) στην Ευρώπη, η οποία ξεκίνησε τις δραστηριότητές το 1993 με την εξόρυξη του μολύβδου, ​​του καδμίου και του ψευδαργύρου. Πολλές βιομηχανικές εγκαταστάσεις υπήρχαν στο συγκρότημα, όπως το χυτήριο μολύβδου, ​​μονάδα παραγωγής λιπασμάτων, διυλιστήρια, εργοστάσια μπαταριών, μονάδα ηλεκτρόλυσης ψευδαργύρου και μια εγκατάσταση θειικού οξέος.

Τα ορυχεία προσφέρουν μεν θέσεις εργασίας αλλά, αφήνουν πίσω τους βουνά από  απόβλητα, εάν δεν βρεθεί μια σωστή περιβαλλοντική διαχείρισή τους. Η εξαγωγή μολύβδου συνεχίστηκε για χρόνια στην περιοχή της Μιτρόβιτσα. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, περίπου 100.000 τόνοι ακατέργαστου μολύβδου παράγονταν ετησίως στο χυτήριο, ενώ περίπου 1.200 τόνοι σκόνη μολύβδου εκπέμπονταν στην ατμόσφαιρα.

Ένα σημαντικό ποσό των βαρέων μετάλλων και των ρύπων αφέθηκαν ελεύθερα στην γύρω περιοχή, συμπεριλαμβανομένων και κατοικημένων περιοχών. Υπάρχουν αναφορές ότι οι δραστηριότητες του χυτηρίου συνέχισαν να  ρυπαίνουν, ενώ ο  καπνός και η σκόνη από τη διαδικασία τήξης εκλύθηκε άμεσα στο επίπεδο του εδάφους αντί για την καμινάδα ύψους 200 μέτρων, ενώ οι εκπομπές σωματιδίων μολύβδου είχαν σημαντική συνεισφορά στη ρύπανση της ατμόσφαιρας.

Περιβαλλοντική κίνδυνοι για τη υγεία

Η κατάρρευση του κλάδου της εξόρυξης και των παράλληλων μονάδων επεξεργασίας του, όπως συνέβει και σε άλλες βαλκανικές χώρες, αύξησε τα ποσοστά ανεργίας. Τα ορυχεία περιέχουν ακόμα κοιτάσματα αργύρου, μολύβδου, ​​ψευδαργύρου, και αργύρου. Εικάζεται ό,τι και το αίμα των κατοίκων της περιοχής μπορεί να περιέχει υψηλά ποσοστά μολύβδου, ​​όπως συμβαίνει συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις, εάν δεν εφαρμοστούν τα κατάλληλα μέτρα προστασίας και υγιεινής για του εργαζόμενους και τους πολίτες ».

Η πρότερη μόλυνση από μόλυβδο παραμένει στο σώμα για χρόνια, και οι έγκυες γυναίκες που είχαν εκτεθεί στον κίνδυνο αυτό μπορεί να γεννήσουν παιδιά με εγκεφαλική βλάβη. Εμείς, στην Ελλάδα, έχουμε μια τέτοια εμπειρία στην περιοχή του Λαυρίου, όπου η εξόρυξη μολύβδου για πολλά χρόνια είχε προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας, κυρίως για τα παιδιά, όπως για παράδειγμα μειωμένη νοημοσύνη μεταξύ των παιδιών

Η πρότερη μόλυνση από μόλυβδο μπορεί να παραμείνει στο σώμα για χρόνια, και οι έγκυες γυναίκες που είχαν εκτεθεί στον κίνδυνο αυτό μπορεί να γεννήσουν παιδιά με εγκεφαλική βλάβη. Σε γενικές γραμμές, οι παρενέργειες για τον τοπικό πληθυσμό είχαν μετρηθεί. Μια κυβερνητική μελέτη που διεξήχθη στα τέλη της δεκαετίας του 1980 διαπίστωσε ότι παιδιά στην ηλικία των τεσσάρων ετών, στη Μιτρόβιτσα, είχαν χαμηλότερη νοημοσύνη, λεκτική έκφραση και αντίληψη σε σύγκριση με παιδιά από άλλες περιοχές.

Τα κοιτάσματα μόλυβδου στο έδαφος εμπεριείχαν σχετικά υψηλά ποσοστά του κλάσματος βιοδιαθεσιμότητας.

Οι αναλογίες ισοτόπων μολύβδου (206Pb/207Pb) στα απορρίμματα (1.175±0.003), στα εδάφη των πρώην μεταλλουργείων (1.175±0.014) και από την περιοχή μετεγκατάστασης (1.173±0.011) αποκάλυψε ότι τα απορρίμματα μπορεί να είναι μια πηγή διαρροής. Ωστόσο, απαιτείται βιώσιμη περιβαλλοντική παρακολούθηση της κατάστασης και συνεχής αξιολόγηση του κινδύνου για την πρόληψη διαρροής και άλλων βαρέων μετάλλων εκτεθειμένα σε αυτόν τον τομέα.

Προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος

Σε μακροπρόθεσμη βάση, μόνο μια προσέγγιση που θεωρείται ότι δίνει μεγάλη προσοχή στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις μπορεί να βοηθήσει στην εξάλειψη παρελθουσών παρενεργειών αποτρέποντας περαιτέρω τις απειλές από τη βιομηχανία μολύβδου στην περιοχή γύρω από την Μιτρόβιτσα.

Ένα σχέδιο για την αποκατάσταση της περιοχής πρέπει να περιλαμβάνει τη μείωση των αποβλήτων και των εκπομπών, καθώς και την συστηματική λήψη μέτρων για τον καθαρισμό των μολυσμένων περιοχών. Η συνεργασία μεταξύ των βιομηχανικών περιοχών με παρόμοια προβλήματα είναι αναγκαία για να βοηθήσει την πόλη της Μιτρόβιτσα στην βελτίωση του τοπικού περιβάλλοντος.

Η ανεπαρκής περιβαλλοντική νομοθεσία που υπάρχει στο Κοσσυφοπέδιο – καθιστά δύσκολο για τις αρμόδιες αρχές να βρουν κάποιον υπεύθυνο για την αντιστάθμιση ζημιών που επιτελέστηκαν στο παρελθόν, παρόλα αυτά, μια μεταρρύθμιση της νομοθεσίας μπορεί να βοηθήσει το Κοσσυφοπέδιο να αποφύγει μια παρόμοια κατάσταση στο εγγύς μέλλον.

Μια μακροπρόθεσμη στρατηγική για την βιωσιμότητα

Μια μακροπρόθεσμη στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη της περιοχής, θα πρέπει να κατανοήσει τις βασικές κατευθύνσεις στις ευρωπαϊκές πολιτικές:

(α) Μείωση της χρήσης επικίνδυνων ουσιών, όπως είναι για παράδειγμα ο στόχος της ΟΔΗΓΙΑΣ 2002/95/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 27ης Ιανουαρίου 2003, σχετικά με τον περιορισμό της χρήσης ορισμένων επικίνδυνων ουσιών σε είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (http://eurlex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.douri=OJ:L:2003:037:0019:0023:en:PDF). Η κοινοτική στρατηγική για τη διαχείριση των αποβλήτων τονίζει την ανάγκη να μειωθεί η περιεκτικότητα των αποβλήτων σε επικίνδυνες ουσίες και υπογραμμίζει τα δυνητικά οφέλη της Κοινότητας αλλά και των νόμων που την διέπουν περιορίζοντας την παρουσία τέτοιων ουσιών σε προϊόντα και παραγωγικές διαδικασίες.

(β) Χρήση των αειφόρων πόρων, προκειμένου να πετύχουμε την αποϋλοποίηση (μήπως απεξάρτηση;) της οικονομικής ανάπτυξης από την κατανάλωση των μη ανανεώσιμων πόρων

(γ) Ιστορικά, η ανάπτυξη είναι έντονα συνδεδεμένη με το ΑΕΠ και την αύξηση της χρήσης των πόρων. Φαίνεται ότι είναι αδύνατο να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά αυτό που είναι θετικό, είναι ό,τι υπάρχουν καλά παραδείγματα που δείχνουν ότι μπορούμε να επιτύχουμε την αειφόρο ανάπτυξη και την βελτίωση της ποιότητας ζωής για όλους αποσυνδέοντας παράλληλα την ευημερία από την αύξηση της κατανάλωσης των πόρων.

δ) Ένα εναλλακτικό μοντέλο ανάπτυξης για την περιοχή. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το μέλλον μας πρέπει να είναι ακόμα πιο πράσινο, το ίδιο ισχύει ίσως και για το Κοσσυφοπέδιο και την Μιτρόβιτσα., τα μνημεία, την παλιά σιδηροδρομική γραμμή, τις τεχνικές εξόρυξης αργύρου, μολύβδου και σιδήρου που χρησιμοποιούνταν  στο παρελθόν (η βιομηχανική κληρονομιά και τα πολιτισμικά ίχνη που αναπτύχθηκαν στην περιοχή δεν είναι μόνο μέρος της ιστορίας, αποτελούν επίσης βάση ανάπτυξης για μια σύγχρονη πράσινη οικονομία).

Leave a reply